იანვრის ცივი დღეებია, სარებილიტაციო ცენტრში კი თბილა. ბუხრის ცეცხლი კიდევ უფრო მეტ სიმყუდროვეს აძლევს აქაურობას.
იამზე გუმბერიძე ერთ-ერთ სტუმარს იურიდიულ კონსულტაციას უტარებს. ლელა უზარაშვილი ბავშვებს ართობს.
ფსიქოლოგი ეკატერინე ქვაჩაკიძე თვის ემოციებს გვიზიარებს: „გვინდოდა სტუმრებისთვის შეგვექმნა სადღესასწაულო გარემო ძველით ახალ წელს, რაც ძალიან კარგად გამოგვივიდა. იყო მხიარულება, მუსიკა, თერაპია და ერთმანეთისთვის კეთილი სურვილების გაზიარება. განსაკუთრებით გამხიარულდა ოთხი წლის ლუკა... სარეაბილიტაციო ცენტრში მოსულებს სჭირდებათ ფსიქოლოგიური, ფიზიკური და სოციალური მხარდაჭერა. მათ ოჯახებს აქვთ რთული მატერიალური მდგომარეობა, ჩვენი მუშაობა მიმართულია ბენეფიციარების ფსიქოსოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესებისკენ, მათი ემოციური სტაბილურობის აღდგენისა და საზოგადოებაში რეინტეგრაციის ხელშეწყობისკენ. პროცესში გამოიყენება ინდივიდუალური მიდგომა, რაც ითვალისწინებს თითოეულის საჭიროებების და ფსიქოლოგიური მდგომარეობის შეფასებას“.
პროექტი ხორციელდება ორგანიზაცია Brot für die Welt - Evangelischer
Entwicklungsdienst მხარდაჭერით (გერმანია)
ქალთა მიმართ ძალადობის პრობლემა აქტუალობას არ კარგავს. თემებში ჩატარებული საინფორმაციო შეხვედრებიც ამას ადასტურებს. მონაწილეები აღნიშნავენ, რომ გაზრდილია იმ ოჯახების რაოდენობა, სადაც ძალადობის განვითარების რისკები მაღალია:
„სამწუხაროდ, ფსიქოლოგიური ძალადობა დღემდე არ არის აღიარებული. ბევრი ქალი მიიჩნევს რომ ეს ნორმალურია. ასეთი განწყობა ხელს უშლის პრობლემის ამოცნობას. შემთხვევების რაოდენობა გაზრდილია, თუმცა ხშირად ამ თემაზე საუბარს ერიდებიან.“
„როცა მეუღლეებს შორის კონფლიქტი ვერ გვარდება თვეების განმავლობაში, იქ ნებისმიერ დროს შეიძლება მივიღოთ ფიზიკური ძალადობა.“
შეხვედრის მონაწილეები პრობლემებზე საუბრის პარალელურად გამოსავალზე მსჯელობენ. მიაჩნიათ, რომ ქალთა მხარდაჭრა უნდა გაგრძელდეს. ამიტომ შეხვედრებს განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებენ.
„ინფორმაციები სულ უნდა შევთავაზოთ ქალებს, ყველამ უნდა იცოდეს, თავი როგორ დაიცვას საჭიროების დროს, ვის მიმართოს, ვის დაურეკოს. რა სახის დახმარებები არსებობს.“
შეხვედრები ჩატარდა ქუთაისის, სენაკის, ზუგდიდის და ხობის ქალთა მხარდაჭერის ცენტრებში.
პროექტი ხორციელდება ორგანიზაცია Brot für die Welt - Evangelischer
Entwicklungsdienst მხარდაჭერით (გერმანია)
ქუთაისის დევნილთა ერთ-ერთ კოლექტიურ ცენტრში ქალთა თვითდახმარების ჯგუფის ინიციატივით საბავშვო მოედნის რეაბილიტაცია ხდება. ფინანსური მხარდაჭერა ჩვენი ორგანიზაციისაა, მუშაობაში კი ყველა ჩაერთო - მამები, ბაბუები... სულ მალე პატარები გაერთობიან და ეს ყველასთვის სასიხარულო იქნება...
პროექტს ახორციელებს არასამთავრობო ორგანიზაციების კოალიცია: იგპ ქალთა ასოციაცია „თანხმობა“, ქალთა საინფორმაციო ცენტრი და საქველმოქმედო ჰუმანიტარული ქალთა ფონდი „სოხუმი“.
სენაკში, ქალების ჯგუფთან გაიმართა ვორკშოპი თემაზე – „ადგილობრივ თემებში ოჯახში ქალთა მიმართ ძალადობის იდენტიფიცირება, მხარდაჭერა და რეაგირება“. შეხვედრა მიზნად ისახავდა მონაწილეთა ინფორმირებას ოჯახში ძალადობის არსის, მისი ფორმების, ასევე მსხვერპლთა მხარდასაჭერი სერვისებისა და რეაგირების მექანიზმების შესახებ.
ვორკშოპის ფარგლებში მონაწილეებმა იმსჯელეს იმ ფაქტორებზე, რომლებიც ხელს უშლის ძალადობის რისკის ქვეშ მყოფი ქალების ადრეულ იდენტიფიცირებას. ქალებმა აღნიშნეს, რომ ოჯახში ძალადობა ერთ-ერთ უმწვავეს პრობლემად რჩება და საჭიროებს სახელმწიფოს მხრიდან უფრო მეტ და ეფექტიან რესურსებს. მათი შეფასებით, არსებული სერვისები ხშირად არასაკმარისია ძალადობის შემთხვევებზე დროული და შედეგიანი რეაგირებისთვის.
განსაკუთრებული ყურადღება გამახვილდა საბავშვო ბაღებისა და სკოლების როლზე პრობლემის იდენტიფიცირების პროცესში. მონაწილეთა თქმით, ბავშვები ხშირად პირველები ასახავენ ოჯახურ კონფლიქტებს, თუმცა რეაგირება რთულდება მშობლების, განსაკუთრებით დედების მხრიდან წინააღმდეგობის გამო, რაც საბოლოოდ ძალადობის შემთხვევების დაფარვას უწყობს ხელს.
ვორკშოპის მონაწილეებმა ასევე აღნიშნეს, რომ იდენტიფიცირების პროცესს მნიშვნელოვნად აფერხებს მსხვერპლთა მხარდამჭერი სერვისების შესახებ ინფორმაციის ნაკლებობა. ბევრი ქალი არ ფლობს ინფორმაციას არსებული დახმარებების შესახებ და პრობლემის მარტო გადაჭრას ცდილობს, რაც ხშირ შემთხვევაში მძიმე შედეგებით სრულდება.
პროექტი ხორციელდება CISU-ის მხარდაჭერით
ზუგდიდში გაიმართა საინფორმაციო შეხვედრა ქალებისთვის, რომელიც ძალადობის პრევენციასა და ქალთა სამართლებრივ და ფსიქო-სოციალურ მხარდაჭერას დაეთმო. მონაწილეებმა მიიღეს ინფორმაცია ძალადობის ფორმებზე, მათი ამოცნობის გზებზე და იმ სამართლებრივ მექანიზმებზე, რომლებიც მსხვერპლთა დაცვისთვის არსებობს — პოლიციისთვის მიმართვა, დამცავი და შემაკავებელი ორდერები, კრიზისული ცენტრებისა და თავშესაფრების სერვისები.
შეხვედრის შემდეგ იურისტმა ინდივიდუალური კონსულტაციები გაუწია მონაწილეებს. განხილული იყო ფსიქოლოგიური და ეკონომიკური ძალადობის შემთხვევები, ასევე ოჯახის წევრის დაცვის სამართლებრივი გზები.
„კანონი ქალების დაცვის მექანიზმებს ითვალისწინებს და დახმარების მიღება შესაძლებელია,“ — აღნიშნა იურისტმა.
ფსიქოლოგის თქმით, მსგავსი შეხვედრები ქალებს ეხმარება ძალადობის ამოცნობასა და მხარდაჭერის გზების დანახვაში:
„ხშირად ქალები ძალადობას ნორმად აღიქვამენ. ინფორმირება პირველი ნაბიჯია ცვლილებებისკენ,“ — ამბობს ფსიქოლოგი.
შეხვედრა გაიმართა ქალთა ფონდი „სოხუმი“-ს მიერ, რეგიონებში ქალთა უფლებების დაცვისა და ძალადობის პრევენციის ხელშეწყობის მიზნით.
პროექტი ხორციელდება CISU-ის მხარდაჭერით
ხონში გაიმართა საინფორმაციო შეხვედრა ძალადობის პრევენციისა და ქალთა სამართლებრივი უფლებების შესახებ. შეხვედრის ფარგლებში მონაწილეებმა მიიღეს ინფორმაცია ძალადობის ფორმებზე და იმ სამართლებრივ მექანიზმებზე, რომლებიც მსხვერპლთა დაცვისთვის არსებობს — პოლიციისთვის მიმართვა, დამცავი და შემაკავებელი ორდერები, თავშესაფრებითა და კრიზისული ცენტრებით სარგებლობა.
შეხვედრის შემდეგ იურისტმა ინდივიდუალური კონსულტაციები გაუწია სამ ქალბატონს. განხილულ იქნა ოჯახური ძალადობის შემთხვევა, ფსიქოლოგიური ძალადობა არასრულწლოვანზე (სკოლაში ბულინგის კონტექსტში) და სისხლისსამართლებრივი საქმის სამართლებრივი ასპექტები ოჯახის წევრის დაცვის კუთხით.
„ქალებისთვის მნიშვნელოვანია იცოდნენ, რომ კანონი მათი დაცვის ინსტრუმენტია და დახმარების მიღება რეალურად შესაძლებელია,“ — აღნიშნავს იურისტი.
ფონდი ქალთა ფონდი „სოხუმი“ განაგრძობს მუშაობას ქალთა უფლებების დაცვისა და ძალადობის პრევენციის მიმართულებით, მათ შორის რეგიონებში, რათა სამართლებრივი მხარდაჭერა იყოს ხელმისაწვდომი ყველა ქალისთვის.
პროექტი ხორციელდება CISU-ის მხარდაჭერით
ხონში გაიმართა საინფორმაციო შეხვედრა, რომელიც ძალადობის შესახებ ცნობიერების ამაღლებასა და მონაწილეთა მხარდაჭერას ემსახურებოდა. შეხვედრის მთავარი მიზანი უსაფრთხო სივრცის შექმნა იყო, სადაც ქალებს შესაძლებლობა ჰქონდათ მიეღოთ სანდო ინფორმაცია საკუთარი უფლებების შესახებ, ესწავლათ ძალადობის ამოცნობა და ეგრძნოთ, რომ ამ გამოცდილებაში მარტო არ არიან.
ფსიქოლოგის განმარტებით, შეხვედრების ფარგლებში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ძალადობის ფორმებს, მის გავლენას ადამიანის ფსიქიკურ და ემოციურ მდგომარეობაზე და იმ გზებს, რომლებიც დახმარების მიღებას შესაძლებელს ხდის:
„ხშირად ადამიანები ძალადობრივ გარემოში ცხოვრობენ ისე, რომ ეს მათთვის ნორმად იქცევა. ასეთ შეხვედრებზე ისინი პირველად აცნობიერებენ, რა არის ძალადობა და რატომ არ უნდა მოითმინონ ის,“ — აღნიშნავს ფსიქოლოგი.
ხონში გამართულ შეხვედრაზე ერთ-ერთმა მონაწილემ პირველად გააცნობიერა, რომ ფსიქოლოგიური ზეწოლა ძალადობის ფორმაა. მიღებული ინფორმაციისა და მხარდაჭერის შემდეგ, მან ისარგებლა გადამისამართებით და მიიღო იურიდიული კონსულტაცია. საჭიროების შემთხვევაში, მონაწილეებს ასევე სთავაზობენ ქალთა ფონდი „სოხუმის“ სარეაბილიტაციო ცენტრის სერვისებს.
შეხვედრების მნიშვნელობაზე თავად მონაწილეებიც საუბრობენ:
„აქ მივხვდი, რომ ჩემი ტკივილი ნორმა არ იყო და დახმარების მიღება შემიძლია,“ — ამბობს ერთ-ერთი ბენეფიციარი.
სხვა მონაწილე კი ხაზს უსვამს ცოდნის გაძლიერების როლს:
„ცოდნამ მომცა ძალა და ამის შემდეგ ჩემს მეუღლეს ვეტყვი, რომ საკმარისია.“
ფსიქოლოგის თქმით, მსგავსი შეხვედრები ხშირად ხდება პირველი ნაბიჯი ცვლილებებისკენ, როდესაც ადამიანი აცნობიერებს საკუთარ მდგომარეობას, იღებს მხარდაჭერას და იწყებს უსაფრთხო გზების ძიებას:
„აი, ასეთი დიდი მნიშვნელობა აქვს ამ შეხვედრებს, ადამიანები, რომლებიც ძალადობრივ გარემოში ცხოვრობენ და ამას ნორმად აღიქვამენ, აცნობიერებენ რეალობას და ხვდებიან, რომ ძალადობა არ უნდა მოითმინონ და დახმარება ხელმისაწვდომია.“
პროექტი ხორციელდება CISU-ის მხარდაჭერით
ხონის მუნიციპალიტეტში, ლიდერი ქალის - ნაზი ჯიქიას მიერ გაიმართა საინფორმაციო და ცნობიერების ამაღლების შეხვედრა, რომელიც ოჯახში ქალთა მიმართ ძალადობის იდენტიფიცირებასა და რეაგირების მექანიზმებს დაეთმო. შეხვედრა განხორციელდა ქალთა ფონდი "სოხუმი"-ს მხარდაჭერით მიმდინარე პროექტის ფარგლებში.
შეხვედრის მონაწილე ქალებმა დეტალურად განიხილეს ოჯახში ძალადობის სხვადასხვა ფორმა, მისი ადრეული ნიშნები და ის პრაქტიკული ნაბიჯები, რომლებიც მნიშვნელოვანია ძალადობის მსხვერპლთა მხარდაჭერისა და დროული რეაგირებისათვის. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო მსხვერპლზე ორიენტირებულ მიდგომებსა და ადგილობრივ დონეზე არსებული დახმარების მექანიზმებს.
მონაწილეთა უკუკავშირის მიხედვით, შეხვედრამ მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა მათ ინფორმირებულობასა და თვითაღქმაზე:
„ყველა ინფორმაცია ძალიან მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა. თითქოს სხვანაირად დავინახე ჩემი როლი ამ საკითხში.“
„ძალიან საინტერესო იყო ძალადობის ფორმების დეტალურად განხილვა და რჩევები, თუ როგორ შეიძლება მსხვერპლის ამოცნობა.“
„გავიგე, რომ მსხვერპლს შეუძლია მიმართოს ხონის მერიას და ისარგებლოს მუნიციპალიტეტში არსებული პროგრამით.“
„ასეთი შეხვედრები აუცილებელია, მეტი ადამიანი უნდა ფლობდეს საჭირო ინფორმაციას.“
შეხვედრამ კიდევ ერთხელ გაუსვა ხაზი იმას, რომ ინფორმირებულობა, ადგილობრივი რესურსების ცოდნა და სოლიდარობა კრიტიკულად მნიშვნელოვანია ოჯახში ძალადობის პრევენციისა და ეფექტიანი რეაგირებისათვის.
პროექტი ხორციელდება CISU-ის მხარდაჭერით
ზუგდიდში ქალების ჯგუფთან გაიმართა ვორკშოპი თემაზე: „ადგილობრივ თემებში ოჯახში ქალთა მიმართ ძალადობის იდენტიფიცირება, მხარდაჭერა და რეაგირება“.
ვორკშოპის ფარგლებში მონაწილეებმა მიიღეს ინფორმაცია ოჯახში ძალადობის ფორმებსა და მის მიმდინარეობაზე, ძალადობის მსხვერპლთა მხარდამჭერ სერვისებსა და მექანიზმებზე, ასევე რისკის ქვეშ მყოფი ქალების ადრეული ნიშნების ამოცნობის, მხარდაჭერისა და რეაგირების გზებზე.
შეხვედრა დისკუსიურ ფორმატში წარიმართა. ქალებმა აქტიურად და გულწრფელად გაუზიარეს ერთმანეთს საკუთარი პოზიციები და პირადი გამოცდილებები, რაც კიდევ ერთხელ წარმოაჩინა თემში არსებული პრობლემების სიმწვავე და სიჩუმის დამანგრეველი გავლენა.
ვორკშოპის მონაწილეთა თქმით, ოჯახში ძალადობა დღემდე ხშირად აღიქმება როგორც „შიდა ოჯახური საქმე“, რაც ხელს უშლის როგორც საზოგადოების, ისე თავად ქალების მხრიდან დროულ ჩარევასა და მხარდაჭერის მიღებას. მონაწილეებმა აღნიშნეს, რომ ძალადობის გამოვლენის შემთხვევაში ჩუმად დარჩენა ვერ უზრუნველყოფს უსაფრთხოებას და რომ ქალებს სჭირდებათ როგორც ინფორმაცია, ისე საზოგადოების რეალური მხარდაჭერა.
დისკუსიის დროს განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო სოციალური სტიგმის პრობლემას, რომელიც ძალადობის მსხვერპლ ქალებს ხშირად აიძულებს ძალადობის დამალვას. მონაწილეთა შეფასებით, მსგავსი ოჯახები ყველა თემში არსებობს, თუმცა საზოგადოების პასიურობა პრობლემის გაღრმავებას უწყობს ხელს.
ვორკშოპის მონაწილეები შეთანხმდნენ, რომ ყველა ქალს უნდა ჰქონდეს წვდომა ინფორმაციაზე არსებული მხარდამჭერი სერვისების შესახებ. ინფორმირება ზრდის მზაობას დახმარების მისაღებად და მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ოჯახში ძალადობის პრევენციასა და ეფექტიან მართვაში.
პროექტი ხორციელდება CISU-ის მხარდაჭერით
დასრულდა მნიშვნელოვანი პროფესიული ტრენინგი თემაზე — „პარტნიორულ ურთიერთობებში ტექნოლოგიების გამოყენებით ჩადენილი ძალადობა (Tech-Facilitated Intimate Partner Violence – TF-IPV)“. ტრენინგს უძღვებოდა იურისტი ანა თავხელიძე და ის განხორციელდა WAVE Network-ის მხარდაჭერით, პროექტის ფარგლებში: „უხილავი აღარ არის: პარტნიორულ ურთიერთობებში ტექნოლოგიური ძალადობის აღიარება და მასზე რეაგირება“.
ტრენინგი ჩატარდა „ტრენინგი ტრენერთათვის“ მიდგომით და აერთიანებდა თეორიულ და პრაქტიკულ ნაწილებს: რეალურ შემთხვევებზე დაფუძნებულ განხილვებს, რეაგირების მექანიზმების ანალიზს, უსაფრთხოების დაგეგმვასა და მსხვერპლზე ორიენტირებულ მხარდაჭერის პრაქტიკებს.
ტრენინგის მიზანი იყო ქალთა ფონდი „სოხუმი“-ს თანამშრომლების პროფესიული ცოდნისა და პრაქტიკული უნარების გაძლიერება ტექნოლოგიებით ხელშეწყობილი ძალადობის ამოცნობის, სამართლებრივი რეაგირების, დროული დაცვისა და მეორეული ვიქტიმიზაციის პრევენციის მიმართულებით.
მონაწილეთა შეფასებები
„ტრენინგი იყო ძალიან საინმფორმაციო და პრაქტიკული მაგალითებით დატვირთული. მიღებული უნარები დაგვეხმარება, მიღებული გამოცდილება გავიზიაროთ იმ ჯგუფებთან, რომლებთანაც ყოველდღიურად ვმუშაობთ,“ — თეა გოლეთიანი, მონიტორინგის ჯგუფი.
„თეორიული და პრაქტიკული ნაწილის გაერთიანებამ მნიშვნელოვნად შეგვიწყო ხელი, უკეთ გაგვეგო ტექნოლოგიური ძალადობის ფსიქოლოგიური ზეგავლენა და რეაგირების სწორი გზები,“ — ეკა ქვაჩაკიძე, ფსიქოლოგი.
„ერთ დღეში მივიღეთ ძალიან დიდი მოცულობის და კომპლექსური ცოდნა. განსაკუთრებით ღირებული იყო რეაგირების მექანიზმების განხილვა და მათი პრაქტიკული მხარის გაანალიზება,“ — ემა კამკია, მონიტორინგის ჯგუფი.
„ახალგაზრდებთან მუშაობისას აშკარად ჩანს, რომ ტექნოლოგიებით ჩადენილი ძალადობა მათი ყოველდღიურობის ნაწილია. ამიტომ ასეთი ცოდნა კრიტიკულად მნიშვნელოვანია დროული რეაგირებისა და პრევენციისთვის,“ — ნინო ჭაბუკიანი, ახალგაზრდული მიმართულების პროექტის ასისტენტი.
ტრენინგის შედეგად, ფონდი „სოხუმის“ თანამშრომლებმა მნიშვნელოვნად აიმაღლეს კვალიფიკაცია აღნიშნულ მიმართულებაში და მიიღეს პრაქტიკული ცოდნა და უნარები, რომლებიც მომავალში აქტიურად იქნება გამოყენებული თემში ქალებთან და ახალგაზრდებთან მუშაობისას. მიღებული გამოცდილება ხელს შეუწყობს ციფრული ძალადობის დროულ ამოცნობას, უსაფრთხოების ეფექტიან დაგეგმვას, სათანადო რეაგირებასა და მეორეული ვიქტიმიზაციის პრევენციას, რაც მკაფიოდ აისახა მონაწილეთა უკუკავშირშიც.
პროექტი ხორციელდება WAVE ქსელის მხარდაჭერით